{"id":1918,"date":"2025-10-16T18:05:31","date_gmt":"2025-10-16T16:05:31","guid":{"rendered":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/?page_id=1918"},"modified":"2026-01-14T17:59:53","modified_gmt":"2026-01-14T16:59:53","slug":"stutthof","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/index.php\/stutthof\/","title":{"rendered":"Stutthof"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

STUTTHOF<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Inicjatorem powstania obozu w Sztutowie by\u0142 Albert Forster, szef NSDAP w\u00a0Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku. Lokalizacja obozu Stutthof po\u0142o\u017conego w granicach Wolnego Miasta Gda\u0144ska na \u017bu\u0142awach, po prawej stronie uj\u015bcia Wis\u0142y do Ba\u0142tyku, w linii prostej oddalonego ok. 4 km od morza i 32 km na wsch\u00f3d od Gda\u0144ska, otoczonego ze wszystkich stron wod\u0105 i liczn\u0105 sieci\u0105 kana\u0142\u00f3w melioracyjnych, dodatkowo os\u0142oni\u0119tego lasem od strony drogi z Krynicy Morskiej do Mikoszewa, pozwala\u0142a na zamaskowanie prawdziwego charakteru jego dzia\u0142alno\u015bci, uniemo\u017cliwia\u0142a wi\u0119\u017aniom ucieczki i ewentualn\u0105 pomoc od zamieszkuj\u0105cej ten teren ludno\u015bci niemieckiej. Prace przy jego wznoszeniu rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w\u00a0lipcu 1939 roku.\u00a0Pierwszy transport licz\u0105cy ok. 150 wi\u0119\u017ani\u00f3w, przyby\u0142 do obozu 2 wrze\u015bnia 1939 roku.<\/span><\/p>

W ponad pi\u0119cioletniej historii zmieniano trzykrotnie nazw\u0119 obozu: z \u201eZivilgefangenenlager Stutthof\u201d (przej\u015bciowy ob\u00f3z dla je\u0144c\u00f3w cywilnych od 2 wrze\u015bnia 1939 r. do 30 wrze\u015bnia 1941 r.), na \u201eArbeitserziehungslager\u201d (ob\u00f3z pracy wychowawczej od 1 pa\u017adziernika do 6 stycznia 1942 r.) i \u201eKonzentrationslager\u201d (ob\u00f3z koncentracyjny od 7 stycznia 1942 \u2013 9 maja 1945 podlegaj\u0105cy centrali oboz\u00f3w koncentracyjnych w Oranienburgu). Zmiany organizacyjne nie mia\u0142y jednak wi\u0119kszego znaczenia dla wi\u0119\u017ani\u00f3w, dla kt\u00f3rych pobyt w tym obozie cz\u0119sto ko\u0144czy\u0142 si\u0119 \u015bmierci\u0105. Heinrich Himmler w li\u015bcie do Richarda Hildebrandta Wy\u017cszego dow\u00f3dcy SS i Policji w okr\u0119gu Gda\u0144sk \u2013 Prusy Zachodnie przyzna\u0142, \u017ce od pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci w obozie Stutthof zosta\u0142y stworzone rygory i warunki odpowiadaj\u0105ce obozom koncentracyjnym. Od czerwca do listopada 1944 w obozie realizowano program <\/span>„Endl\u00f6sung”- ostatecznego rozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej poprzez u\u015bmiercanie\u00a0 \u017byd\u00f3w w komorze gazowej, specjalnym wagonie kolejowym, zastrzykami z fenolu, strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0Przez Stutthof i\u00a0podleg\u0142e mu podobozy w latach 1939-45 przesz\u0142o ok. 110 tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w, obywateli 26 kraj\u00f3w europejskich, b.ZSRR, USA i Turcji. <\/span>W\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w najliczniejsz\u0105 grup\u0105 narodowo\u015bciow\u0105 byli\u00a0<\/span>\u017bydzi, n<\/span>atomiast najwi\u0119ksze grupy pa\u0144stwowe stanowili Polacy, obywatele Zwi\u0105zku Radzieckiego, W\u0119grzy i Niemcy. <\/span>W wyniku bicia, tortur, rozstrzeliwania, wieszania, u\u015bmiercania w komorze gazowej\u00a0 za pomoc\u0105 cyklonu B, zastrzykami z fenolu oraz niewolniczej pracy, z\u0142ych warunk\u00f3w higienicznych i sanitarnych, niewystarczaj\u0105cej pomocy i opieki medycznej, eksperyment\u00f3w medycznych, szykan, niedo\u017cywienia, braku odpowiedniego ubioru i chor\u00f3b, epidemii tyfusu plamistego oraz podczas ewakuacji\u00a0 m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmier\u0107\u00a0 ponios\u0142o 65 tysi\u0119cy os\u00f3b.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>




<\/p>

25 stycznia 1945 roku hitlerowcy, \u015bwiadomi zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 ko\u0144ca wojny rozpocz\u0119li ewakuacj\u0119 KL Stutthof drog\u0105 l\u0105dow\u0105. Ka\u017cdego dnia wi\u0119\u017aniowie pokonywali ok. 20 km trasy, osoby, kt\u00f3re z powodu wycie\u0144czenia nie nad\u0105\u017ca\u0142y za reszt\u0105 grupy, zabijano na miejscu.\u00a0W wyniku 11-dniowego marszu zgin\u0119\u0142o ponad 2 tysi\u0105ce wi\u0119\u017ani\u00f3w. Oko\u0142o 2 tysi\u0105com uda\u0142o si\u0119 zbiec.<\/span><\/p>

\u00a0\u00a0\u00a0<\/b>Ewakuacja morska ostatnich pozosta\u0142ych przy \u017cyciu wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Stutthof by\u0142a konsekwencj\u0105 rozkazu Heinricha Himmlera, kt\u00f3ry 14 kwietnia 1945 r. dla komendant\u00f3w o niepoddawaniu oboz\u00f3w koncentracyjnych i o ewakuacji z nich wi\u0119\u017ani\u00f3w w taki spos\u00f3b, aby \u017caden z nich nie dosta\u0142 si\u0119 \u017cywy w r\u0119ce wroga. Osob\u0105 odpowiedzialn\u0105 za wprowadzenie rozkazu w \u017cycie przed\u00a0 H. Himmlerem, by\u0142 Gruppenfiihrer SS F. Katzmann \u2013 Wy\u017cszy Dow\u00f3dca SS i Policji w Okr\u0119gu Rzeszy Gda\u0144sk \u2013 Prusy Zachodnie, kt\u00f3ry nadzorowa\u0142 ewakuacj\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Stutthof od 25 stycznia do \u00a0 maja 1945 r. Decyzja o ewakuacji morskiej zosta\u0142a podj\u0119ta w sytuacji, kiedy ob\u00f3z obj\u0119ty\u00a0 kwarantann\u0105 z powodu epidemii tyfusu plamistego, a komendant SS-Sturmbannf\u00fchrer Paul Werner Hoppe po opuszczeniu obozu\u00a0 4 kwietnia 1945 r. wraz z grup\u0105 esesman\u00f3w, 15 kwietnia z\u0142o\u017cy\u0142 w centrali oboz\u00f3w koncentracyjnych w Oranienburgu sprawozdanie o rozwi\u0105zaniu KL Stutthof.\u00a0<\/span><\/p>

Rejsu \u015amierci, bo tak nazwano ewakuacj\u0119 drog\u0105 morsk\u0105, nie prze\u017cy\u0142a po\u0142owa<\/b>\u00a0<\/span>ewakuowanych<\/b>.<\/span><\/p>

\u00a0<\/p>

Wojska niemieckie opu\u015bci\u0142y teren obozu 8 maja 1945 roku. W nocy z 8 na 9 maja na teren obozu wkroczyli\u00a0 \u017co\u0142nierze 48.\u00a0Armii 3.\u00a0Frontu Bia\u0142oruskiego, gdzie zastali\u00a0 jeszcze ponad 150\u00a0 nieewakuowanych wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

STUTTHOF Inicjatorem powstania obozu w Sztutowie by\u0142 Albert Forster, szef NSDAP w\u00a0Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku. Lokalizacja obozu Stutthof po\u0142o\u017conego w granicach Wolnego Miasta Gda\u0144ska na \u017bu\u0142awach, po prawej stronie uj\u015bcia Wis\u0142y do Ba\u0142tyku, w linii prostej oddalonego ok. 4 km od morza i 32 km na wsch\u00f3d od Gda\u0144ska, otoczonego ze wszystkich stron wod\u0105 i liczn\u0105 sieci\u0105 kana\u0142\u00f3w melioracyjnych, dodatkowo os\u0142oni\u0119tego lasem od strony drogi z Krynicy Morskiej do Mikoszewa, pozwala\u0142a na zamaskowanie prawdziwego charakteru jego dzia\u0142alno\u015bci, uniemo\u017cliwia\u0142a wi\u0119\u017aniom ucieczki i ewentualn\u0105 pomoc od zamieszkuj\u0105cej ten teren ludno\u015bci niemieckiej. Prace przy jego wznoszeniu rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w\u00a0lipcu 1939 roku.\u00a0Pierwszy transport licz\u0105cy ok. 150 wi\u0119\u017ani\u00f3w, przyby\u0142 do obozu 2 wrze\u015bnia 1939 roku. W ponad pi\u0119cioletniej historii zmieniano trzykrotnie nazw\u0119 obozu: z \u201eZivilgefangenenlager Stutthof\u201d (przej\u015bciowy ob\u00f3z dla je\u0144c\u00f3w cywilnych od 2 wrze\u015bnia 1939 r. do 30 wrze\u015bnia 1941 r.), na \u201eArbeitserziehungslager\u201d (ob\u00f3z pracy wychowawczej od 1 pa\u017adziernika do 6 stycznia 1942 r.) i \u201eKonzentrationslager\u201d (ob\u00f3z koncentracyjny od 7 stycznia 1942 \u2013 9 maja 1945 podlegaj\u0105cy centrali oboz\u00f3w koncentracyjnych w Oranienburgu). Zmiany organizacyjne nie mia\u0142y jednak wi\u0119kszego znaczenia dla wi\u0119\u017ani\u00f3w, dla kt\u00f3rych pobyt w tym obozie cz\u0119sto ko\u0144czy\u0142 si\u0119 \u015bmierci\u0105. Heinrich Himmler w li\u015bcie do Richarda Hildebrandta Wy\u017cszego dow\u00f3dcy SS i Policji w okr\u0119gu Gda\u0144sk \u2013 Prusy Zachodnie przyzna\u0142, \u017ce od pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci w obozie Stutthof zosta\u0142y stworzone rygory i warunki odpowiadaj\u0105ce obozom koncentracyjnym. Od czerwca do listopada 1944 w obozie realizowano program „Endl\u00f6sung”- ostatecznego rozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej poprzez u\u015bmiercanie\u00a0 \u017byd\u00f3w w komorze gazowej, specjalnym wagonie kolejowym, zastrzykami z fenolu, strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy.\u00a0 \u00a0Przez Stutthof i\u00a0podleg\u0142e mu podobozy w latach 1939-45 przesz\u0142o ok. 110 tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w, obywateli 26 kraj\u00f3w europejskich, b.ZSRR, USA i Turcji. W\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w najliczniejsz\u0105 grup\u0105 narodowo\u015bciow\u0105 byli\u00a0\u017bydzi, natomiast najwi\u0119ksze grupy pa\u0144stwowe stanowili Polacy, obywatele Zwi\u0105zku Radzieckiego, W\u0119grzy i Niemcy. W wyniku bicia, tortur, rozstrzeliwania, wieszania, u\u015bmiercania w komorze gazowej\u00a0 za pomoc\u0105 cyklonu B, zastrzykami z fenolu oraz niewolniczej pracy, z\u0142ych warunk\u00f3w higienicznych i sanitarnych, niewystarczaj\u0105cej pomocy i opieki medycznej, eksperyment\u00f3w medycznych, szykan, niedo\u017cywienia, braku odpowiedniego ubioru i chor\u00f3b, epidemii tyfusu plamistego oraz podczas ewakuacji\u00a0 m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmier\u0107\u00a0 ponios\u0142o 65 tysi\u0119cy os\u00f3b.\u00a0\u00a0 25 stycznia 1945 roku hitlerowcy, \u015bwiadomi zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 ko\u0144ca wojny rozpocz\u0119li ewakuacj\u0119 KL Stutthof drog\u0105 l\u0105dow\u0105. Ka\u017cdego dnia wi\u0119\u017aniowie pokonywali ok. 20 km trasy, osoby, kt\u00f3re z powodu wycie\u0144czenia nie nad\u0105\u017ca\u0142y za reszt\u0105 grupy, zabijano na miejscu.\u00a0W wyniku 11-dniowego marszu zgin\u0119\u0142o ponad 2 tysi\u0105ce wi\u0119\u017ani\u00f3w. Oko\u0142o 2 tysi\u0105com uda\u0142o si\u0119 zbiec. \u00a0\u00a0\u00a0Ewakuacja morska ostatnich pozosta\u0142ych przy \u017cyciu wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Stutthof by\u0142a konsekwencj\u0105 rozkazu Heinricha Himmlera, kt\u00f3ry 14 kwietnia 1945 r. dla komendant\u00f3w o niepoddawaniu oboz\u00f3w koncentracyjnych i o ewakuacji z nich wi\u0119\u017ani\u00f3w w taki spos\u00f3b, aby \u017caden z nich nie dosta\u0142 si\u0119 \u017cywy w r\u0119ce wroga. Osob\u0105 odpowiedzialn\u0105 za wprowadzenie rozkazu w \u017cycie przed\u00a0 H. Himmlerem, by\u0142 Gruppenfiihrer SS F. Katzmann \u2013 Wy\u017cszy Dow\u00f3dca SS i Policji w Okr\u0119gu Rzeszy Gda\u0144sk \u2013 Prusy Zachodnie, kt\u00f3ry nadzorowa\u0142 ewakuacj\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Stutthof od 25 stycznia do \u00a0 maja 1945 r. Decyzja o ewakuacji morskiej zosta\u0142a podj\u0119ta w sytuacji, kiedy ob\u00f3z obj\u0119ty\u00a0 kwarantann\u0105 z powodu epidemii tyfusu plamistego, a komendant SS-Sturmbannf\u00fchrer Paul Werner Hoppe po opuszczeniu obozu\u00a0 4 kwietnia 1945 r. wraz z grup\u0105 esesman\u00f3w, 15 kwietnia z\u0142o\u017cy\u0142 w centrali oboz\u00f3w koncentracyjnych w Oranienburgu sprawozdanie o rozwi\u0105zaniu KL Stutthof.\u00a0 Rejsu \u015amierci, bo tak nazwano ewakuacj\u0119 drog\u0105 morsk\u0105, nie prze\u017cy\u0142a po\u0142owa\u00a0ewakuowanych. \u00a0 Wojska niemieckie opu\u015bci\u0142y teren obozu 8 maja 1945 roku. W nocy z 8 na 9 maja na teren obozu wkroczyli\u00a0 \u017co\u0142nierze 48.\u00a0Armii 3.\u00a0Frontu Bia\u0142oruskiego, gdzie zastali\u00a0 jeszcze ponad 150\u00a0 nieewakuowanych wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_canvas","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-1918","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1918"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2072,"href":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1918\/revisions\/2072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rejsysmierci1945.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}